Ik heb een Frozen Shoulder, wat nu?

Wat is een Frozen Shoulder?

Een frozen shoulder, medisch ook wel adhesieve capsulitis, is een aandoening waarbij het gewrichtskapsel van de schouder systematisch verdikt, verkleeft en samentrekt. Het gevolg: pijn in combinatie met progressief bewegingsverlies in meerdere richtingen — met name exorotatie, abductie en endorotatie. Niet te verwarren met een rotatorcuff-letsel of impingement, waarbij de beperking van beweging eerder mechanisch en niet-capsulair is. 

Hoe ontstaat het juist? 

Elke schouder heeft een gewrichtskapsel: een soepele, elastische zak van bindweefsel die het gewricht omhult. Normaal is dat kapsel slap en ruim genoeg om alle bewegingen toe te laten. Bij een frozen shoulder raakt dat kapsel dus  ontstoken, dikker en stijver en op den duur trekt het samen. Het is alsof de zak rond je schouder langzaam krimpt.

Vaak is er geen duidelijke aanleiding. Dat noemen we idiopathisch, een moeilijk woord voor: we weten niet precies waarom het begonnen is. Dat kan frustrerend zijn, maar het is ook gerustststellend: het is niets wat jij fout hebt gedaan. Als er wel een aanleiding is, gaat het vaak om post traumatische gebeurtenis zoals een operatie, een val, andere schouderklacht of langdurige stress. Maar zelfs dan is het niet altijd duidelijk waarom het bij de ene persoon uitloopt op een frozen shoulder en bij de andere niet.

Wat we wél weten: wanneer het proces eenmaal op gang komt, verloopt het altijd op een vergelijkbare manier. Het kapsel raakt als het ware in een vicieuze cirkel van ontstekingsreactie en littekenvorming. 

Het verloop: 3 fases 

De symptomen van een frozen shoulder ontwikkelen zich in drie fasen:

1. Bevriezingsfase:
   Deze fase kenmert zich door de toenemende pijn, die ook zowel in rust als in de nacht kan plaatsvinden. De afname in mobiliteit is al aanwezig maar nog in beperkte mate. De ontsteking domineert. Duur van fase: 2 - 9 maanden. 
   
   
2. Bevroren fase: 
   In deze fase neemt de pijn af, de stijfheid neemt echter toe. De verklevingen van het schouderkapsel domineren deze fase waardoor de beperking in beweeglijkheid nu uitgesproken is. Eenvoudige handelingen zoals je haar kammen of je  jas aantrekken worden lastig. Duur van fase: 4 - 12 maanden.
   
   
3. Ontdooifase:
   De schouder herstelt van zijn beperkingen. De pijn is al langere tijd draagbaar en de schouder wordt terug soepel. Duur van fase: gemiddeld 6 maanden.

Wie loopt er meer risico? 

Frozen shoulder kan iedereen treffen, maar bij sommige mensen is de kans net iets groter. Heb je geen van deze risicofactoren? Dan kun je nog steeds een frozen shoulder ontwikkelen. Omgekeerd geldt ook: aanwezigheid van een risicofactor betekent niet dat het zéker zal gebeuren. Maar bewustzijn helpt. Hoe vroeger een frozen shoulder herkend wordt, hoe sneller en effectiever de behandeling kan starten.

• Vrouwen tussen 40 en 60 jaar: De exacte reden is niet volledig duidelijk. Hormonale schommelingen rondom de menopauze spelen hierin een rol. 
• Schildklierproblematiek: Zowel een trage als een overactieve schildklier worden vaker gezien bij mensen met een frozen shoulder. Je hormonen hebben hier alweer dus een belangrijke rol.
• Diabetes: Mensen met diabetes hebben tot twee keer meer kans op een frozen shoulder. De reden hiervoor is dat een verhoogde bloedsuiker op termijn de kwaliteit van bindweefsel aantast waardoor het gewrichtskapsel gevoeliger is voor littekenvorming en verkleving.
• Hart- en vaatziekten: Er is een verband met hart- en vaataandoeningen, bijvoorbeeld een doorgemaakte hersenbloeding. De precieze link is nog niet volledig verklaard, maar het wijst opnieuw op het systemische karakter van de aandoening.
• Andere risicofactoren zoals trauma's, de ziekte van Dupuytren, ...

Behandeling 

Patiënten educatie is onderschat maar essentieel: weten dat frozen shoulder een lang maar vaak goed herstellend proces is, verlaagt de catastroferende gedachten die de pijnbeleving versterken. Aan de andere kant: de verwachting dat het "vanzelf overgaat" mag niet leiden tot passiviteit — actieve begeleiding verkort de herstelduur aantoonbaar.

Er bestaat geen one-size-fits-all aanpak. De behandeling moet worden afgestemd op de fase waarin de patiënt zich bevindt. Een samenwerking tussen verschillende zorgverleners is het meest aangewezen. Goede samenwerking tussen alle zorgverleners en weten in welke fase je zit, maakt het verschil tussen aanmodderen en echt vooruitgaan.

In de pijnfase is agressief mobiliseren contraproductief. Het prikkelt de ontsteking en verergert de klachten. In deze fase spelen de osteopaat en de schouderspecialist een belangrijke rol. De osteopaat werkt zacht en gericht op het verminderen van spanning rondom de schouder, nek en borstkas zonder het gewricht te forceren. De schouderspecialist kan een ontstekingsremmende injectie overwegen om de pijn te verlichten en zo de weg vrij te maken voor verdere behandeling.

Wanneer de pijn afneemt en stijfheid op de voorgrond komt, is het moment aangebroken om intensiever te gaan bewegen. In deze fasen staat de kinesitherapeut centraal. Via gegradueerde mobilisatietechnieken wordt het gewrichtskapsel stap voor stap soepeler gemaakt. Aangevuld met gerichte oefeningen voor kracht en stabiliteit kan de schouder opnieuw op naar een volwaardige functie gaan. Het tempo wordt afgestemd op jouw herstel — te snel gaan kan de ontsteking terug aanwakkeren.